W jaki sposób KAS oceni czy należyta staranność została dochowana przez przedsiębiorców?

 Ministerstwo Finansów opublikowało Metodykę w zakresie oceny dochowania należytej staranności przez nabywców towarów w transakcjach krajowych. Dokument ten zawiera wskazówki skierowane do pracowników Urzędów Skarbowych, dlatego nie ma on niestety charakteru urzędowych objaśnień. Nie mniej jednak metodyka ta będzie cenną wskazówką dla podmiotów gospodarczych, ponieważ ukazuje w jaki sposób oceny należytej staranności będą dokonywać urzędnicy. Będzie ona dotyczyła tych nabywców towarów w obrocie krajowym, którzy z jednej strony nie dokonali oszustwa w zakresie VAT, a z drugiej nie wiedzieli, że transakcja, w wyniku której nabyli towar, służy dla dokonania tego typu oszustwu.

Jakie będą zatem najistotniejsze okoliczności brane pod uwagę przez KAS w trakcie kontroli podatnika? Ministerstwo zawarło w metodyce trzy okoliczności, w których podatnik będzie dokonywał oceny rzetelności kontrahentów:

  1. na etapie rozpoczęcia współpracy,
  2. przy kontynuacji współpracy,
  3. oraz w przypadku płatności przy wykorzystaniu mechanizmu płatności podzielonej.

Obowiązki zbadania kryteriów formalnych, którym musi sprostać podatnik wydają się dość restrykcyjne. Powinien on sprawdzić czy:

  • kontrahent jest zarejestrowany w KRS lub CEIDG,
  • jest czynnym podatnikiem VAT,
  • figuruje w wykazie podmiotów wykreślonych lub niezarejestrowanych jako podatnicy VAT prowadzonym przez szefa KAS,
  • kontrahent posiada wymagane prawem koncesje i zezwolenia na prowadzenie danej działalności gospodarczej
  • osoby zawierające umowę lub dokonujące transakcji posiadają stosowne umocowanie do działania w imieniu kontrahenta.

Ministerstwo przewidziało także szereg sytuacji na które podatnik powinien być wyczulony już w momencie dokonywania transakcji. Tak jest w przypadku, gdy:

  • realizowana jest ona bez ryzyka gospodarczego dla kontrolowanego podatnika;
  • wartości transakcji jest wyższa niż 15 tys. zł, a podmiotowi oferowany jest rabat, jeśli zdecyduje się zapłacić gotówką;
  • płatności należy dokonać przelewem na odrębne rachunki bankowe, w tym szczególnie podmiotu trzeciego lub zagranicznego;
  • cena oferowanego towaru bez ekonomicznego uzasadnienia odbiega znacząco od ceny rynkowej;
  • kontrahent posiada siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności gospodarczej pod adresem, pod którym brak było oznak prowadzenia takiej działalności;
  • termin płatności był krótszy niż terminy oferowane przez innych dostawców z tej samej branży;
  • warunki transakcji znacznie odbiegały od uznawanych w branży za gwarantujące bezpieczeństwo obrotu;
  • dostawa towaru odbyła się niezgodnie z określonymi prawnie wymaganiami jakościowymi;
  • transakcja nie została udokumentowana umową;
  • dysponowany kapitał zakładowy spółki kapitałowej jest niewspółmiernie niski do wartości przeprowadzanej transakcji;
  • kontrahent nie dysponuje stroną internetową lub czy jest nieobecny w mediach społecznościowych.

W przypadku kontynuacji współpracy gospodarczej ocena dochowania należytej staranności przez podatnika wygląda nieco inaczej, gdyż mniejsze jest prawdopodobieństwo, że nieświadomie weźmie on udział w procederze oszustw podatkowych. Z pewnością KAS zwróci uwagę, czy przy podtrzymaniu kooperacji kontrolowany podmiot regularnie sprawdza aktualność informacji, które zebrał przy badaniu kryteriów formalnych przed przystąpieniem do pierwszej transakcji. Jeśli chodzi o analizę kryteriów transakcyjnych, to podatnik powinien wzmożyć czujność za każdym razem, gdy kontrahent bez ekonomicznego uzasadnienia będzie próbował zmienić obowiązujące dotychczas zasady współpracy, a szczególnie gdy zaistnieje któraś z wymienionych wcześniej okoliczności.

Jeżeli płatność na rzecz dostawcy towaru zostanie zrealizowana przy wykorzystaniu mechanizmu podzielonej płatności, wówczas uznaje się, że podatnik dochował należytej staranności, gdy zweryfikował przesłanki formalne, a jednocześnie nie zaszły okoliczności, wymownie wskazałyby, że nie dochowano należytej staranności.

Warto pamiętać, że Ministerstwo Finansów podkreśla, że omówione kryteria nie uwzględniły wszystkich możliwych okoliczności i podatnik powinien zwrócić uwagę na wszelkie niepokojące zachowania kontrahenta. Z drugiej strony niepodjęcie przez podatnika wskazanych wcześniej działań także nie spowoduje automatycznie utraty prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT. Nie dziwi zatem, że przyjęta przez Ministerstwo metodyka tak naprawdę nie rozwiała wątpliwości podatników co do tego, kiedy należyta staranność zostanie przez nich dochowana. Biorąc pod uwagę różnorodność sytuacji, które mogą zaistnieć w życiu gospodarczym, w razie jakichkolwiek wątpliwości zapraszamy do kontaktu, w celu podjęcia najkorzystniejszych i zgodnych z prawem działań.