W dniu 11 maja 2017 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (zwany dalej: „TSUE”), sygn. akt C-36/16 wydał interesujący wyrok dotyczący skutków jakie w podatku od towarów i usług wywołuje przeniesienie własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe.

Sprawa dotyczyła polskiego podatnika (spółki), który w związku z zaległościami podatkowymi wobec gminy skorzystał z instytucji przewidzianej w art. 66 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którą szczególnym przypadkiem wygaśnięcia zobowiązania podatkowego jest m. in przeniesienie własności rzeczy lub praw majątkowych na rzecz gminy, powiatu lub województwa – w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody ich budżetów. Spółka powzięła wątpliwość, czy takie przekazanie stanowi odpłatną dostawę towarów na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. W związku z tym spółka złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej.

Spółka była zdania, iż przedmiotowa transakcja nie powinna podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Organ podatkowy w wydanej interpretacji indywidualnej był odmiennego zdania, argumentował to tym, że gmina w związku z przeniesieniem będzie dysponowała wszystkimi uprawnieniami właściciela, a więc dojdzie do odpłatnej dostawy towarów, która zgodnie z UPTU podlega opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym wyroku uznał skargę podatnika i uchylił interpretację indywidualną. Sprawa ostatecznie trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, czy przeniesienie własności nieruchomości przez podatnika podatku od towarów i usług na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (odpłatną dostawę towarów).

TSUE w wydanym wyroku stwierdził, iż przeniesienie własności nieruchomości przez podatnika podatku od towarów i usług na rzecz Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego w zamian za zaległości podatkowe nie stanowi odpłatnej dostawy towarów podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. TSUE podkreślił, że dostawa towarów jest dokonywana odpłatnie zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. a)  Dyrektywy Rady 2006/112/WE (dalej zwana: Dyrektywa 112) wyłącznie w sytuacji, gdy między dostawcą a odbiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż cena otrzymana przez dostawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości dostarczonego towaru. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie ma miejsce, ponieważ po stronie władzy publicznej (gminy) nie powstaje obowiązek żadnego świadczenia.

TSUE wskazał natomiast, iż pomimo tego, że przeniesienie własności nieruchomości w zamian za zaległości podatkowe nie będzie stanowiło odpłatnej dostawy towarów, to do przedmiotowej sprawy może znaleźć zastosowanie art. 16 Dyrektywy 112, zgodnie z którym za odpłatną dostawę towarów uznaje się wykorzystanie przez podatnika towarów stanowiących część majątku jego przedsiębiorstwa do celów prywatnych podatnika lub jego pracowników, które przekazuje nieodpłatnie lub, w ujęciu ogólnym, które przeznacza do celów innych niż prowadzona przez niego działalność, gdy VAT od powyższych towarów lub ich części podlegał w całości lub w części odliczeniu. Przepis ten zapobiega więc możliwości wystąpienia ewentualnego niebezpieczeństwa nieopodatkowania ostatecznej konsumpcji.

Przedmiotowe orzeczenie potwierdza prezentowany już przez NSA pogląd, zgodnie z którym przeniesienie własności rzeczy na rzecz Skarbu Państwa w zamian za zaległości podatkowe z tytułu podatków stanowiących dochody budżetu państwa jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (m.in. Uchwała NSA w składzie 7 sędziów z 8 października 2007 r., sygn. I FPS 2/07). Można więc twierdzić, że tym razem TSUE wydał orzeczenie które wpisuje się już w dotychczasową praktykę NSA i nie zmienia wiele w sensie analizy przepisów, ale bardziej aprobuje obecne podejście.