Dnia 19 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wydał wyrok o sygn. akt I SA/Wr 415/17, w którym potwierdził możliwość pełnego odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z samochodami służbowymi używanymi do działalności gospodarczej. Podatnicy wykorzystujący samochody osobowe tylko do prowadzenia działalności gospodarczej, co do zasady mogą odliczyć pełną kwotę podatku naliczonego od wydatków poniesionych na eksploatację samochodów. Jednym z warunków zastosowania takiego prawa jest wykorzystywanie ich wyłącznie do prowadzonej działalności gospodarczej. W praktyce okazuje się jednak, że określenie czy użytek służbowy pojazdu nie staje się już użytkiem prywatnym jest trudną do określenia kwestią. Organy podatkowe bowiem ściśle kontrolują rozliczenia podatników w tej materii i niekiedy ją kwestionują. Dlatego też wydany wyrok WSA potwierdzający prawo do pełnego odliczenia podatku VAT od wydatków na samochody firmowe niewątpliwie jest korzystny dla podatników.

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy zajmującego się m.in. najmem/dzierżawą nieruchomości, urządzeń technicznych i środków transportowych. W związku z prowadzoną działalnością, w jego aktywach firmowych znajdowały się samochody osobowe. Wnioskodawca wskazuje, że samochody te będą przeniesione aportem na inną Spółkę. Dodatkowo potwierdzono, że przedsiębiorca miał możliwość pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych na przedmiotowe samochody, ponieważ dopełnił ustawowo wymaganych obowiązków – prowadził ewidencję przebiegu dla każdego z pojazdów, złożył informację VAT-26 do urzędu skarbowego oraz stworzył odpowiednie procedury określające użytkowanie samochodów wyłącznie do prowadzonej działalności gospodarczej. O wspomnianych warunkach mowa w art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221), dalej: UPTU. Tym samym wprowadzone zasady, regulaminy użytkowania pojazdów zapewniły skuteczną kontrolę ich prawidłowego wykorzystywania. Prowadzona ewidencja przebiegu pojazdów była także na bieżąco kontrolowana przez przedsiębiorcę. Wnioskodawca zapewnił również, że samochody garażowane były na specjalnie wyznaczonym parkingu, kluczyki przechowywane były w miejscu dostępnym tylko dla przedsiębiorcy i każdorazowo uzyskiwano informację na temat celu wyjazdu. Przedmiotowe samochody wykorzystywane są jedynie przez uprawnionych pracowników przedsiębiorcy.

Interpretujący organ podatkowy nie zgodził się ze stanowiskiem przedsiębiorcy, uznając, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do pełnego odliczenia podatku – może odliczyć jedynie 50% podatku naliczonego. Zasady użytkowania pojazdu w kształcie wprowadzonym przez Skarżącego nie uniemożliwiają bowiem wykorzystania samochodu firmowego do celów prywatnych przez pracowników. Według organu, istnieje potencjalna możliwość, że udostępniony samochód zostanie wykorzystany do prywatnego użytku. Reguły wprowadzone przez wnioskodawcę nie pozwalają na stworzenie jasnych i przejrzystych zasad użytkowania samochodu wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Organ podatkowy wskazał, że aby uniknąć wykorzystania samochodów do celów prywatnych należałoby oddawać je wyłącznie w odpłatne użytkowanie na podstawie umowy najmu.

Oceniający Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu podatkowego. W jego ocenie, Skarżący w wystarczający sposób określił zasady użytkowania pojazdu służbowego umożliwiające wykorzystanie go do celów działalności gospodarczej. Postąpił on zgodnie z przepisem art. 86a ust. 4 pkt 1 UPTU, w którym to mowa o warunkach pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami wykorzystywanymi wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej podatnika. Przepis ten nie przewiduje obiektywnego czy też potencjalnego wykorzystania samochodu do celów prywatnych, lecz wskazuje na faktyczne jego wykorzystanie. Nie jest bowiem możliwe, aby w każdym przypadku udostępnienia samochodu uniknąć potencjalnego użytku prywatnego. Jak wskazał Sąd, interpretacja tego przepisu przez organ podatkowy „prowadzi do uzyskania z brzmienia przepisu normy niemożliwej do spełnienia”. Sąd słusznie podkreślił, że przy istnieniu czynnika ludzkiego zawsze istnieć będzie ryzyko wykorzystania przedmiotu do celów osobistych. Stworzenie zasad, procedur czy regulaminów ma zapobiec powstawaniu tego typu ryzykownych zdarzeń, jednak nie wyeliminuje całkowicie takich przypadków.

Odnosząc się do wykładni zgodnej z unijnym prawem, Sąd podkreślił, że warunek wynikający z art. 86a ust. 4 pkt 1 UPTU należy interpretować w ten sposób, by nie niweczył on spełnienia przez podatnika warunku faktycznego używania przez niego pojazdu do celów prowadzonej działalności. Wprowadzenie zasad, które stwarzają rzeczywiste możliwości określenia czy samochód służbowy został wykorzystany do działalności gospodarczej są zatem kluczowym elementem przy prawie do odliczenia pełnej kwoty podatku w przedmiotowej sprawie.

Omawiany temat odliczania podatku naliczonego od wydatków ponoszonych na samochody osobowe wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej jest tematem budzącym wiele wątpliwości wśród podatników. Organy interpretujące przedmiotowe zagadnienie nie mają jednolitego stanowiska, co znacznie utrudnia podatnikom rozliczanie się z tych transakcji. Zarówno sądy jak i organy podatkowe podkreślają, że wydawane orzeczenia i interpretacje indywidualne nie mają zastosowania do wszystkich rozpatrywanych spraw, ponieważ sposób odliczenia podatku zależy głównie od specyfiki prowadzonej działalności przez podatnika oraz od sposobu określania zasad użytkowania pojazdów. Rozstrzygnięcia instytucji oceniających należy zatem traktować w sposób zindywidualizowany.

Przedmiotowy wyrok WSA we Wrocławiu nie jest jedynym korzystnym dla podatników orzeczeniem w omawianej kwestii. W podobny sposób wypowiedziały się inne sądy m.in. w WSA w Szczecinie z dnia 3.12.2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1089/15, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 2.02.2017 r., sygn. akt I SA/Po 580/16 czy WSA Warszawie w wyroku z dnia 14.03.2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3452/15.

We wspomnianych orzeczeniach, strony skarżące posiadały samochody służbowe, które wykorzystywane były przez pracowników wyłącznie do celów działalności gospodarczej. Co więcej, prowadzone były szczegółowe ewidencje przebiegu pojazdów. Jednak najistotniejsze w omawianej sprawie jest to, że spółki wprowadziły stosowane regulaminy i procedury wykorzystywania pojazdów do celów służbowych. Sądy uznały w tych sprawach, że wprowadzone regulaminy wykorzystywania samochodów służbowych obiektywnie będą wykluczać użycie pojazdów do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą, w związku z czym przysługiwało im prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z eksploatacją samochodów służbowych. Powyższe orzeczenia sądów nie są jeszcze prawomocne.